Meliboeus laments that he must leave his home, whilst Tityrus praises a “god” that has given
him the means to enjoy life.
Meliboeus
1Tityre, tu patulae recubans sub
tegmine fagi
2siluestrem tenui Musam
meditaris auena;
3nos patriae fines et dulcia
linquimus arua:
4nos patriam fugimus; tu,
Tityre, lentus in umbra
5formosam resonare doces
Amaryllida siluas.
Tityrus
6O Meliboee, deus nobis haec
otia fecit:
7namque erit ille mihi semper
deus; illius aram
8saepe tener nostris ab ouilibus
imbuet agnus.
9Ille meas errare boues, ut
cernis, et ipsum
10ludere, quae uellem, calamo
permisit agresti.
Meliboeus describes a recent tragedy in his flock; he asks about Tityrus’ “god”.
Meliboeus
11Non equidem inuideo; miror
magis: undique totis
12usque adeo turbatur agris.
En, ipse capellas
13protinus aeger ago; hanc
etiam uix, Tityre, duco:
14hic inter densas corylos modo
namque gemellos,
15spem gregis, ah, silice in
nuda conixa reliquit.
16Saepe malum hoc nobis, si
mens non laeua fuisset,
17de caelo tactas
memini praedicere quercus:—
18None
19Sed tamen, iste deus
qui sit, da, Tityre, nobis.
Tityrus describes how his expectation of Rome was so different from the reality.
Tityrus
20Urbem, quam dicunt Romam,
Meliboee, putaui
21stultus ego huic nostrae
similem, quo saepe solemus
22pastores ouium teneros
depellere fetus:
23sic canibus catulos similis,
sic matribus haedos
24noram, sic paruis componere
magna solebam:
25uerum haec tantum alias inter
caput extulit urbes,
26quantum lenta solent inter
uiburna cupressi.
Tityrus explains the reason for his trip, and remembers a difficult time when he was in love.
Meliboeus
27Et quae tanta fuit Romam tibi
causa uidendi?
Tityrus
28Libertas; quae sera, tamen
respexit inertem,
29candidior postquam tondenti
barba cadebat;
30respexit tamen, et longo post
tempore uenit,
31postquam nos Amaryllis habet,
Galatea reliquit:
32namque, fatebor enim, dum me
Galatea tenebat,
33nec spes libertatis erat, nec
cura peculi:
34quamuis multa meis exiret
uictima saeptis,
35pinguis et ingratae
premeretur caseus urbi,
36non umquam grauis aere domum
mihi dextra redibat.
Tityrus’ absence was felt, but his journey to Rome meant he found his god.
Meliboeus
37Mirabar, quid maesta deos,
Amarylli, uocares,
38cui pendere sua patereris in
arbore poma:
39Tityrus hinc aberat. Ipsae
te, Tityre, pinus,
40ipsi te fontes, ipsa haec
arbusta uocabant.
Tityrus
41Quid facerem? Neque seruitio
me exire licebat,
42nec tam praesentis alibi
cognoscere diuos.
43hic illum uidi iuuenem,
Meliboee, quotannis
44bis senos cui nostra dies
altaria fumant;
45hic mihi responsum primus
dedit ille petenti:
46“pascite, ut ante, boues,
pueri, submittite tauros.”
Meliboeus congratulates Tityrus and his flock.
Meliboeus
47Fortunate senex, ergo tua
rura manebunt,
48et tibi magna satis, quamuis
lapis omnia nudus
49limosoque palus obducat
pascua iunco!
50Non insueta grauis temptabunt
pabula fetas,
51nec mala uicini pecoris
contagia laedent.
52Fortunate senex, hic, inter
flumina nota
53et fontis sacros, frigus
captabis opacum!
54hinc tibi, quae semper,
uicino ab limite saepes
55Hyblaeis apibus florem
depasta salicti
56saepe leui somnum suadebit
inire susurro;
57hinc alta sub rupe canet
frondator ad auras;
58nec tamen interea raucae, tua
cura, palumbes,
59nec gemere aëria cessabit
turtur ab ulmo.
Tityrus will never forget his “god”, but Meliboeus must now leave for distant, deserted places.
Tityrus
60Ante leues ergo pascentur in
aequore cerui,
61et freta destituent nudos in
litore pisces,
62ante pererratis amborum
finibus exsul
63aut Ararim Parthus bibet, aut
Germania Tigrim,
64quam nostro illius labatur
pectore uoltus.
Meliboeus
65At nos hinc alii sitientis
ibimus Afros,
66pars Scythiam et rapidum
Cretae ueniemus Oaxen,
67et penitus toto diuisos orbe
Britannos.
68En umquam patrios longo post
tempore finis,
69pauperis et tuguri congestum
caespite culmen,
70post aliquot mea regna uidens
mirabor aristas?
A veteran soldier will take Meliboeus’ farmland.
(Meliboeus)
71Impius haec tam culta noualia
miles habebit,
72barbarus has segetes? En, quo
discordia ciuis
73produxit miseros! His nos
conseuimus agros!
74Insere nunc, Meliboee, piros,
pone ordine uitis.
75Ite meae, felix quondam
pecus, ite capellae.
76Non ego uos posthac, uiridi
proiectus in antro,
77dumosa pendere procul de rupe
uidebo;
78carmina nulla canam; non, me
pascente, capellae,
79florentem cytisum et salices
carpetis amaras.
Tityrus invites Meliboeus to eat with him.
Tityrus
80Hic tamen hanc mecum poteras
requiescere noctem
81fronde super uiridi: sunt
nobis mitia poma,
82castaneae molles, et pressi
copia lactis;
83et iam summa procul uillarum
culmina fumant,
84maioresque cadunt altis de
montibus umbrae.